Voor deze column mocht ik me verdiepen in een verpakking naar keuze. In deze donkere wintermaanden leek het klassieke luciferdoosje een interessante kandidaat. Na wat desk research ontdekte ik verrassend veel wetenswaardigheden die ik graag met jullie deel.

Een icoon onder verpakkingen
Het schuifdoosje is niet alleen handig in gebruik, maar vaak ook fraai bedrukt waardoor ze geliefde objecten zijn bij verzamelaars (filumenisten). De lucifer zoals we die kennen, werd in 1844 in Zweden uitgevonden. Het woord säkerhets-tänd-sticka betekent letterlijk “veiligheids-aansteek-splinter”. De veiligheid betreft de verbetering ten opzichte van de lucifers die tot dan toe in omloop waren. Daarvan bevatte de luciferkop rode fosfor wat bij wrijving vonken geeft waardoor de lucifer aan gaat. Handig, maar ook risicovol aangezien de lucifer ook spontaan kon ontbranden. Daartoe is in de veiligheidslucifer de rode fosfor verhuist van de luciferkop naar het strijkvlak op het luciferdoosje. Bij het aanstrijken van de lucifer veroorzaakt de fosfor in het aanstrijkvlak vonken welke de brandbare luciferkop doet ontsteken. Tegelijkertijd zijn de vonken te gering om het doosje zelf te laten ontbranden. Een knap staaltje verpakkingskunde avant la lettre.

Slim en doeltreffend
De basisconstructie is even slim als doeltreffend. Het bakje van vouwkarton (ECMA B44.20.00.00) wordt machinaal opgezet, verlijmd en gevuld. Daarna schuift de huls (A01.01.00.00) eromheen. Voor de consument ontstaat een compact, hersluitbaar doosje met geïntegreerd strijkvlak. Gebruiksvriendelijk, charmant en ondanks het ontbreken van een kindveilige sluiting toch niet zomaar te gebruiken door kleine kinderen omdat het aanstrijken behoorlijke vaardigheid vereist. Een slimme verpakking dus. Helemaal af, zou je zeggen.

De nuance van recycling
Na gebruik gooi je het lege doosje gewoon bij het… restafval. Waarom? Het strijkvlak bevat rode fosfor en glaspoeder, wat ongeschikt is voor papierrecycling. Toch niet zo ideaal, maar ook geen halszaak, aangezien een gemiddeld huishouden slechts enkele doosjes per jaar gebruikt. Toch kunnen kleine stappen ook waardevol zijn, al is het maar om te laten zien dat verpakkingskunde vooruit blijft denken.
Zo zou er gedacht kunnen worden aan een recyclingvriendelijk alternatief voor de rode fosfor, of juist aan een heel andere route: een refill-concept. Eén herbruikbare huls met strijkvlak die meerdere keren meegaat, gecombineerd met papieren bakjes die wél bij oud papier kunnen.
Kortom, het luciferdoosje bewijst dat zelfs een klassieker verder verbeterd kan worden, en zo blijft verpakkingskunde een boeiend en nuttig vak.